Όρια = Σωσίβιο για παιδιά και ενήλικες !

" Όρια " = σωσίβιο για παιδιά και ενήλικες!

Γράφει η Χατζησταματίου Χριστίνα, 

Λογοθεραπεύτρια.

"Το παιδί μου δεν ακούει, έχει ανάρμοστη συμπεριφορά, δεν διαβάζει, δεν τακτοποιεί το δωμάτιο του, αντιδρά σε οτιδήποτε του πω, δε τρώει, δεν κοιμάται στην ώρα του, δεν έχει πρόγραμμα, δεν ακούει τη δασκάλα του, δεν, δεν ,δεν, κλπ."

Αγαπητοί μου γονείς και κηδεμόνες,

Θα σας μιλήσω και θα σας ενημερώσω από λογοθεραπευτική σκοπιά πάντα, με βάση την εμπειρία μου στο χώρο, μέσα από συμπεράσματα συζητήσεων με συναδέλφους, καθώς και τη σχετική βιβλιογραφία που αναφέρω στο τέλος του άρθρου.

Οι τυπικοί και άτυποι κανόνες είναι άπειροι για να τους κατανοήσει ένα παιδί και πόσο μάλλον να μπορέσει να τους ακολουθήσει. Όμως ένα παιδί που δεν ακολουθεί κανόνες, είναι ένας άνθρωπος χωρίς ψυχική ηρεμία, χωρίς σταθερότητα, χωρίς ασφάλεια. Έτσι λοιπόν θέτοντας όρια, δίνουμε μια κατευθυντήρια γραμμή για ανάπτυξη εμπιστοσύνης, προστασίας, σεβασμού, προσοχής και όχι μόνο, μέσω κάποιων πλαισίων που είναι ευκολότερο να κατανοήσει και να ακολουθήσει ένα παιδί. 

Σίγουρα για πολλούς από εσάς, είναι δύσκολος ο καθορισμός των ορίων. Αυτό συμβαίνει, είτε γιατί θεωρείτε τον εαυτό σας ένοχο στο να πείτε "όχι", είτε γιατί θέλετε να αποφύγετε ένα ξέσπασμα του παιδιού όταν αντιληφθεί ότι πρέπει να ακολουθήσει ένα όριο, είτε γιατί και οι δύο γονείς/ κηδεμόνες δεν συμφωνείτε για το ποια θα είναι τα όρια, είτε γιατί δεν είστε σίγουροι πως θα τηρήσετε οι ίδιοι τα "όχι", τα "πρέπει" και γενικότερα το πλαίσιο που θέτετε.

Τα όρια έχουν πολλά οφέλη για τα παιδιά, αλλά και για εσάς. Θέτοντας όρια σημαίνει ότι το παιδί μαθαίνει να αυτοπειθαρχείται. Νιώθει ασφάλεια γιατί γνωρίζει ποιο είναι το σωστό και μέχρι που μπορεί να φτάσει. Τα όρια είναι ένα σωσίβιο για εκείνο, καθώς βοηθάει στο να γίνει ένα άτομο υπεύθυνο, να διαχειρίζεται τις ευθύνες του (το διάβασμα του, η τακτοποίηση του δωματίου, κλπ.), να φροντίζει τον εαυτό του και να διαχειρίζεται-ελέγχει τα συναισθήματα του (χαρά, λύπη, κλπ.).

Ο καθορισμός των ορίων δείχνει ότι ενδιαφέρεστε και ότι νοιάζεστε για το παιδί και εκείνο με τη σειρά του το αντιλαμβάνεται αυτό. Όταν δε θέτω όρια, τότε εκείνο αγχώνεται. Κανένα παιδί από τη φύση του δεν επιθυμεί να είναι υπεύθυνο και να ελέγχεται. Θέλει να είναι παρορμητικό και ανενόχλητο. Αλλά θέλει να γνωρίζει ότι εσείς είστε υπεύθυνοι για εκείνο και ότι το βοηθάτε να παραμείνει εντός των ορίων και του ελέγχου. Γ' αυτό, πολλά παιδιά δοκιμάζουν τα δικά σας όρια, δείχνοντας μια "παραβατική" συμπεριφορά. Πολλές φορές όμως θα ακούσετε τη φράση " Είσαι κακός/ή μπαμπάς/μαμά". Πρέπει να μην επηρεάζεστε και να δείξετε υπομονή.

Τα όρια ξεκινούν από την οικογένεια, από το σπίτι, από το χώρο που μεγαλώνει ένα παιδί. Παράλληλα, πρέπει να υπάρχουν στο σχολικό πλαίσιο και στις εξωσχολικές δραστηριότητες με τις οποίες ασχολείται ένα παιδί. Επίσης, είναι πολύ σημαντικό να εμπλέκονται στο πλαίσιο κατά τη διάρκεια μιας θεραπευτικής συνεδρίας (λογοθεραπεία, εργοθεραπεία, κλπ.), έτσι ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος.

Μερικές ιδέες για το πώς να θέσω "όρια".

• Είμαι έτοιμος να θέσω ένα όριο, όταν ελέγχω τα συναισθήματα μου (πχ. όταν είμαι θυμωμένος δεν πειθαρχώ). Το παιδί δε πρέπει να πάρει λάθος μήνυμα όταν τίθεται συζήτηση για ένα όριο. Δεν γίνεται να είμαι θυμωμένος, όταν θέτω το όριο γιατί μετά το παιδί το αντιλαμβάνεται ως απαγόρευση - τιμωρία. Μία τιμωρία είναι περιστασιακή, δεν αντικαθιστά ούτε και ισοδυναμεί με ένα όριο. Τα όρια υπάρχουν πάντα και δεν αλλάζουν ανάλογα με τη διάθεση μας. Δεν είναι τιμωρία ούτε "συνέπεια". Είναι κανόνας που οριοθετεί μια συμπεριφορά.

• Ο τόνος της φωνής είναι πολύ σημαντικός στην ανακοίνωση ενός ορίου. Χρειάζεται ήρεμο και σταθερό τόνο, για να νιώσει το παιδί ασφάλεια και όχι φόβο ή απειλή. Όταν καθορίζω ένα όριο, είναι καλό να εξηγώ, το γιατί συμβαίνει αυτό και να ενθαρρύνω το παιδί να το ακολουθήσει. 

• Για να επιτύχω σταθερότητα, σιγουριά και ευελιξία, καθώς και να μην νιώσει το παιδί ότι ελέγχεται, του δίνω δύο επιλογές θέτοντας έναν όρο. Με αυτό επιτυγχάνω την ακολουθία του ορίου και την αποτροπή του παιδιού από το συναίσθημα της ντροπής, όταν βρίσκονται γύρω του και άλλα παιδιά ή άλλα μέλη της οικογένειας. 

• Για να υπάρξει όριο, κάποιες φορές, πρέπει να υπάρχει κίνητρο. Γνωρίζω τι επιθυμεί το παιδί ή με τι θέλει να ασχολείται περισσότερο και το χρησιμοποιώ για να πετύχω ένα όριο (πχ. παίζω με τις νερομπογιές, αλλά μετά θα καθαρίσω το τραπέζι).

• Είναι σημαντικό να είμαι συνεπής με τα όρια που θέτω. Δεν υποχωρώ μόνο και μόνο για να αποφύγω ένα ξέσπασμα του παιδιού, ακόμη και όταν αυτό συμβαίνει σε χώρο εκτός σπιτιού. 

• Ταυτόχρονα, στην τήρηση των ορίων βοηθάει η ύπαρξη προγράμματος (πχ. θα ασχοληθούμε με την άσκηση μέχρι τις 5:30, και μετά μπορείς να παίξεις με τα αμάξια σου μέχρι τις 6:30).

Εξάλλου ποιος είπε ότι το να είσαι γονιός είναι εύκολο?! Όμως με λίγη προσπάθεια όλα επιτυγχάνονται! Για περισσότερες συμβουλές και ιδέες καλό θα ήταν να συζητήσετε με κάποιον παιδοψυχολόγο για να σας καθοδηγήσει κατάλληλα και να σας συμβουλέψει ειδικότερα.

Διαδικτυακές πηγές:

https://www.jillosbornelpc.com/how-to-set-limits-with-toddlers/

https://www.verywellfamily.com/reasons-why-it-is-important-to-set-limits-with-kids-1094884

https://centerforparentingeducation.org/library-of-articles/baby-through-preschool-articles/limit-setting/